Zdrowy jak rydz - czy wiesz, że wcale nie chodzi o grzyba?



Rydz grzyb, czy może olej rydzowy, który jest wytwarzany z rośliny o nazwie lnianka siewna (zwanej też lnicznikiem, lennicą lub po prostu... rydzem).
Ta roślina nie ma nic wspólnego z leśnym grzybem, a swoją nazwę „rydz” zawdzięcza małym, rdzawym, rudo-brunatnym nasionom.

Dlaczego olej rydzowy miałby stać się źródłem powiedzenia: zdrowy jak rydz?
1. Prawdziwa bomba zdrowotna
Olej z lnianki siewnej (rydzowy) to jeden z najzdrowszych tłuszczów na świecie. Ponad 50% jego składu stanowią niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (głównie Omega-3), a do tego jest wręcz napakowany witaminą E (ma jej kilkukrotnie więcej niż inne oleje). Dawniej na wsiach zauważano, że regularne spożywanie tego oleju – zwłaszcza w okresach postu, gdy brakowało tłuszczów zwierzęcych – dawało ludziom mnóstwo energii, chroniło przed chorobami i poprawiało wygląd skóry. Kto go pił, ten był po prostu „zdrowy jak rydz” (czyli zdrowy dzięki roślinie rydz).
2. Wytrzymałość samej rośliny
Lnianka siewna to roślina o niesamowitej odporności. Potrafi rosnąć na bardzo słabych, piaszczystych glebach, doskonale radzi sobie z przymrozkami, suszą i rzadko atakują ją szkodniki czy choroby. Sama w sobie jest więc symbolem „żelaznego zdrowia” i odporności na wszelkie przeciwności losu.
To z tej rośliny wzięło się „Lepszy rydz niż nic”!
Lniankę uprawiano tam, gdzie z powodu kiepskiej ziemi nic innego nie chciało urosnąć. Kiedy pszenica czy inne wymagające uprawy marniały i rolnikowi groził głód, odporna lnianka i tak dawała plon. Rolnicy mówili wtedy z ulgą: „lepszy rydz niż nic” – czyli lepiej mieć chociaż te rude nasiona na pożywny olej, niż zostać z pustymi rękami. Przysłowie to zupełnie traci sens w odniesieniu do leśnego grzyba (bo rydz to przysmak, rarytas i nikt nie powiedziałby o nim z pogardą „lepszy rydz niż nic”).

Ale uwaga, większość językoznawców uważa dziś, że oba te powiedzenia splatają się ze sobą: grzyb dał powiedzeniu „rumiany wizualny kontekst”, ale to olej z rośliny rydz dał mu potężne, namacalne uzasadnienie medyczne!

Komentarze